sabato 21 febbraio 2026
العمل الموسمي وتصريح الإقامة: عندما لا تكون «الإقامة بانتظار العمل» ممكنة
العمل الموسمي وتصريح الإقامة: عندما لا تكون «الإقامة بانتظار العمل» ممكنة
بحكم صادر بتاريخ 5 فبراير 2026 (رقم 217)، أعادت المحكمة الإدارية الإقليمية لإميليا‑رومانيا التأكيد على مبدأ أساسي في قانون الهجرة الإيطالي، وهو مبدأ كثيراً ما يُساء فهمه ويؤدي إلى توقعات غير واقعية: الأجنبي الذي يدخل إيطاليا بتأشيرة عمل موسمي لا يملك حق الحصول على تصريح إقامة «بانتظار العمل».
تتعلق القضية بعامل أجنبي دخل الأراضي الإيطالية بشكل قانوني بناءً على تصريح عمل موسمي. غير أنّ علاقة العمل، لأسباب إجرائية، لم تُستكمل وفقاً للشروط التي يفرضها القانون. إثر ذلك، تقدّم العامل بطلب للحصول على تصريح إقامة يسمح له بالبقاء في إيطاليا ريثما يبحث عن فرصة عمل جديدة.
وقد رفضت الإدارة هذا الطلب، وهو ما أيدته المحكمة الإدارية بشكل واضح ودون لبس.
جوهر القرار يتمثل في تمييز غالباً ما يتم تجاهله في الممارسة العملية: العمل الموسمي يخضع لنظام قانوني خاص ومستقل، ومختلف عن نظام العمل التابع العادي. فالقانون الإيطالي يسمح، كقاعدة عامة، للعامل الذي يفقد عمله بالبقاء مؤقتاً في البلاد للبحث عن وظيفة جديدة، لكن هذا الحكم لا ينطبق على العمل الموسمي.
وليس هذا الاستثناء وليد الصدفة. فالعمل الموسمي بطبيعته مؤقت ومرتبط بدورات إنتاجية محددة وقطاعات اقتصادية معينة. ولهذا السبب بالذات، استبعد المشرّع صراحةً إمكانية الاستفادة من تصريح الإقامة بانتظار العمل في حالة العمل الموسمي. وعندما لا تُنشأ علاقة العمل الموسمي بشكل صحيح أو تنقطع، يفقد كل من تصريح العمل وتأشيرة الدخول فعاليتهما القانونية، وبالتالي يزول الأساس القانوني للإقامة.
وتكتسب هذه القضية أهمية إضافية بسبب موقف المحكمة من التعاميم الوزارية، التي كثيراً ما يُستند إليها لتبرير تفسيرات أكثر مرونة. فقد شددت المحكمة على أن هذه التعاميم لا يمكنها، بأي حال من الأحوال، أن تتغلب على النص القانوني أو توسع نطاقه عندما يكون واضحاً. وفي مجال الهجرة، حيث تمس شروط الدخول والإقامة مصالح عامة أساسية، فإن مبدأ اليقين القانوني واحترام الإجراءات الإدارية يجب أن يسودا.
الرسالة التي يوجهها هذا الحكم واضحة: لا يمكن استخدام العمل الموسمي كطريق غير مباشر لتثبيت الإقامة في إيطاليا. وأي إمكانية للبقاء في البلاد يجب أن تستند حصراً إلى نصوص قانونية صريحة، مثل تلك التي تنظم تحويل تصاريح الإقامة، وليس إلى حلول لاحقة تهدف إلى تصحيح إجراءات لم تكتمل.
ويأتي هذا القرار في سياق اجتهاد قضائي مستقر، ويشكل مرجعاً مهماً للمحامين وأرباب العمل والعمال الأجانب على حد سواء. فالخلط بين العمل الموسمي والعمل العادي لا يؤدي إلا إلى خلق توقعات لا يستطيع النظام القانوني تلبيتها، مع ما يترتب على ذلك من آثار شخصية وقانونية جسيمة.
النص الكامل للحكم متاح في النشر على منصة Calaméo عبر الرابط التالي:
https://www.calameo.com/books/008079775493de16d3a2d
Avv. Fabio Loscerbo
Largimi nga Italia mund të kushtojë lejen e qëndrimit
Largimi nga Italia mund të kushtojë lejen e qëndrimit
Në të drejtën italiane të emigracionit, mungesa nuk është kurrë një fakt neutral. Largimi nga territori italian ndërkohë që një procedurë administrative për lejen e qëndrimit është ende në zhvillim mund të ketë pasoja vendimtare, deri në refuzimin e vetë lejes. Nuk bëhet fjalë për një rrezik teorik, por për një realitet të konfirmuar gjithnjë e më shpesh nga praktika administrative dhe nga jurisprudenca.
Leja e qëndrimit nuk është thjesht një dokument burokratik. Ajo përfaqëson një lidhje juridike të vazhdueshme midis shtetasit të huaj dhe shtetit italian, e bazuar në praninë reale dhe të qëndrueshme në territorin kombëtar. Kur kjo vazhdimësi ndërpritet, themelet juridike të së drejtës për të qëndruar në Itali dobësohen ndjeshëm.
Autoritetet italiane e interpretojnë në mënyrë konstante mungesën e zgjatur ose të parregulluar si një ndërprerje të qëndrimit. Në praktikë, kjo do të thotë se edhe kur kërkesa për rinovim është paraqitur në mënyrë të rregullt, largimi nga Italia — veçanërisht në mungesë të një kuadri të qartë për rikthim të rregullt — mund ta çojë administratën në përfundimin se kushtet ligjore për lejen e qëndrimit nuk ekzistojnë më.
Jurisprudenca administrative e kohëve të fundit e ka konsoliduar këtë qasje. Gjykatat kanë konfirmuar se, kur një shtetas i huaj qëndron jashtë Italisë për një periudhë të konsiderueshme dhe nuk kthehet brenda afatit të vlefshmërisë së vizës së rikthimit, refuzimi i lejes së qëndrimit është juridikisht i ligjshëm. Në këto raste, administrata nuk ushtron diskrecion, por zbaton ligjin në mënyrë detyruese, duke konstatuar mungesën e një kushti thelbësor.
Ajo që e bën këtë çështje veçanërisht delikate është fakti se garancitë procedurale kanë një ndikim të kufizuar sapo mungesa të jetë konstatuar. Kur refuzimi bazohet në mungesën objektive të kushteve të kërkuara — si vazhdimësia e qëndrimit ose rikthimi i rregullt — akti shpesh konsiderohet i detyrueshëm. Si pasojë, mangësitë procedurale ose arsyetimet e vona rrallëherë arrijnë të ndryshojnë rezultatin.
Mesazhi është i qartë dhe nuk duhet nënvlerësuar. Largimi nga Italia ndërkohë që një procedurë administrative është ende pezull është një vendim me rrezik të lartë. Edhe një mungesë e përkohshme, nëse nuk vlerësohet siç duhet ose nuk justifikohet në mënyrë adekuate, mund të vërë në rrezik vite të tëra qëndrimi të ligjshëm dhe integrimi.
Në të drejtën e emigracionit, prania ka peshë. Koha ka peshë. Territori ka peshë. Dhe ndonjëherë, edhe një mungesë e vetme mjafton për ta shndërruar një situatë të rregullt në një refuzim përfundimtar.
Publikimi i plotë është i disponueshëm në Calaméo në lidhjen e mëposhtme:
https://www.calameo.com/books/0080797759e6d98d60004
Avv. Fabio Loscerbo
İtalya’dan Ayrılmak Oturma İznine Mal Olabilir
İtalya’dan Ayrılmak Oturma İznine Mal Olabilir
İtalyan göç hukukunda, ülkeden ayrılmak hiçbir zaman tarafsız bir durum değildir. Oturma iznine ilişkin bir idari işlem devam ederken İtalya’dan çıkmak, izin talebinin reddine kadar varan belirleyici sonuçlar doğurabilir. Bu durum teorik bir risk değil, idari uygulama ve yargı kararlarıyla giderek daha sık teyit edilen bir gerçektir.
Oturma izni yalnızca bürokratik bir belge değildir. Bu izin, yabancı kişi ile İtalyan Devleti arasında, ülke topraklarında fiilî ve sürekli bir varlığa dayanan hukuki bir ilişkinin ifadesidir. Bu süreklilik kesintiye uğradığında, oturma hakkının hukuki temelleri ciddi biçimde zayıflar.
İtalyan makamları, uzun süreli veya usule uygun şekilde düzenlenmemiş bir yokluğu, ikametin kesintiye uğraması olarak yorumlamaktadır. Uygulamada bu, yenileme başvurusu usulüne uygun biçimde yapılmış olsa bile, özellikle düzenli bir yeniden giriş çerçevesi bulunmadığında, ülkeyi terk etmenin idareyi yasal şartların artık mevcut olmadığı sonucuna götürebileceği anlamına gelir.
Son dönemdeki idari yargı kararları bu yaklaşımı pekiştirmiştir. Mahkemeler, bir yabancının uzun bir süre yurt dışında kalması ve yeniden giriş vizesinin geçerlilik süresi içinde İtalya’ya dönmemesi hâlinde, oturma izninin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu teyit etmiştir. Bu durumlarda idare takdir yetkisi kullanmamakta, aksine temel bir şartın ortadan kalktığını tespit ederek hukuku bağlayıcı şekilde uygulamaktadır.
Bu konuyu özellikle kritik kılan husus, yokluğun tespit edilmesi hâlinde usule ilişkin güvencelerin sınırlı bir etkiye sahip olmasıdır. Red kararının, ikametin sürekliliği veya düzenli yeniden giriş gibi şartların objektif olarak bulunmamasına dayanması hâlinde, işlem çoğu zaman zorunlu bir idari karar olarak değerlendirilir. Bu nedenle, sonradan ileri sürülen gerekçeler veya usul eksiklikleri sonucu nadiren değiştirir.
Mesaj açıktır ve hafife alınmamalıdır. Bir idari işlem devam ederken İtalya’dan ayrılmak yüksek riskli bir karardır. Geçici bir yokluk bile, doğru değerlendirilmediği veya yeterince gerekçelendirilmediği takdirde, yıllarca süren yasal ikamet ve uyum sürecini tehlikeye atabilir.
Göç hukukunda varlık önemlidir. Zaman önemlidir. Toprak önemlidir. Ve bazen tek bir yokluk, düzenli bir durumu kesin bir ret kararına dönüştürmeye yeterlidir.
Yayının tamamına Calaméo üzerinden aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
https://www.calameo.com/books/0080797759e6d98d60004
Avv. Fabio Loscerbo