domenica 22 febbraio 2026
New on TikTok: Konvertimi i lejes sezonale: cilat janë kushtet ligjore? Mirë se vini në një episod të ri të podcast-it E Drejta e Emigracionit. Unë jam avokati Fabio Loscerbo dhe sot do të flasim për një çështje shumë konkrete: kushtet për konvertimin e lejes së qëndrimit sezonale në leje qëndrimi për punë të varur në Itali. Marrim si pikënisje një vendim të fundit të Gjykatës Administrative Rajonale të Toskanës, Seksioni i Dytë, vendimi nr. 329 i vitit 2026, i publikuar më 11 shkurt 2026, në procedimin e regjistruar me numër të regjistrit të përgjithshëm 1670 të vitit 2025. Çështja kishte të bënte me një punëtor bujqësor, kërkesa e të cilit për konvertim ishte refuzuar sepse nuk kishte arritur numrin minimal të ditëve të punës të kërkuara nga praktika administrative. Baza ligjore gjendet në nenin 24, paragrafi 10, të Dekretit Legjislativ nr. 286 të vitit 1998. Dispozita parashikon se punëtori sezonal që ka ushtruar aktivitet të rregullt pune në territorin italian për të paktën tre muaj dhe që ka një ofertë pune si punonjës i varur, me kontratë me afat të caktuar ose të pacaktuar, mund të kërkojë konvertimin e lejes së qëndrimit. Pra, kushtet janë të qarta. Së pari, një ofertë reale dhe konkrete pune. Së dyti, zhvillimi i një aktiviteti të rregullt pune për të paktën tre muaj. Në sektorin bujqësor, megjithatë, kriteri i “tre muajve” përkthehet në ditë efektive pune. Për shkak të natyrës së ndërprerë të punës bujqësore, e cila ndikohet nga kushtet atmosferike, qarkoret administrative kanë përcaktuar një standard: mesatarisht të paktën trembëdhjetë ditë pune në muaj, për një total prej tridhjetë e nëntë ditësh në tre muaj. Gjykata Administrative Rajonale e konsideroi këtë kriter të ligjshëm. Sipas saj, përkthimi i muajve në ditë pune nuk bie ndesh me ligjin, por është në përputhje me qëllimin e normës, që është garantimi i një përvoje reale dhe efektive pune përpara dhënies së një lejeje më të qëndrueshme. Paditësi pretendonte se nuk kishte arritur tridhjetë e nëntë ditët për shkak të motit të keq. Por gjykata theksoi se rrethana të tilla duhet të provohen në mënyrë rigoroze dhe me dokumentacion konkret. Deklaratat e përgjithshme nuk mjaftojnë. Mesazhi është i qartë. Konvertimi i lejes sezonale nuk është automatik. Kërkon një aktivitet pune real, të dokumentuar dhe në përputhje me kriteret administrative. Dhe mbi të gjitha, kërkon përgatitje të kujdesshme të procedurës administrative përpara çdo procesi gjyqësor. Në të drejtën e emigracionit, faktet kanë rëndësi. Por prova ka po aq rëndësi. Faleminderit për dëgjimin dhe shihemi në episodin e ardhshëm të E Drejta e Emigracionit.
تبدیل اجازه اقامت فصلی در ایتالیا: خودکار نیست
تبدیل اجازه اقامت فصلی در ایتالیا: خودکار نیست
رأی اخیر دادگاه اداری منطقهای توسکانا تأکید میکند که تبدیل اجازه اقامت فصلی به اجازه کار در ایتالیا یک روند خودکار نیست.
قانون ایتالیا حداقل سه ماه کار منظم و یک پیشنهاد شغلی معتبر را الزامی میداند. در بخش کشاورزی، این شرط به معنای حداقل ۳۹ روز کار در یک دوره سهماهه است.
در پرونده مورد بررسی (رأی شماره 329/2026)، کارگر به این حد نصاب نرسیده بود و به شرایط نامساعد جوی استناد کرده بود. دادگاه اعتراض را رد کرد و تأکید نمود که چنین ادعاهایی باید با مدارک دقیق و مستند اثبات شوند.
نتیجه روشن است: کار واقعی، مدارک مستحکم و رعایت دقیق معیارهای اداری ضروری است.
متن کامل رأی در اینجا در دسترس است:
https://www.calameo.com/books/008079775c59a953c4ae6
Avv. Fabio Loscerbo
İtalya’da mevsimlik izin dönüşümü: otomatik değildir
İtalya’da mevsimlik izin dönüşümü: otomatik değildir
Toskana Bölge İdare Mahkemesi’nin yakın tarihli bir kararı önemli bir noktayı teyit ediyor: mevsimlik oturum izninin çalışma iznine dönüştürülmesi otomatik bir hak değildir.
İtalyan hukuku en az üç ay düzenli çalışma ve geçerli bir iş teklifi şartı arar. Tarım sektöründe bu, üç ay içinde en az 39 çalışma günü anlamına gelir.
İncelenen davada (Karar no. 329/2026), işçi bu eşiğe ulaşamamış ve kötü hava koşullarını gerekçe göstermiştir. Mahkeme başvuruyu reddetmiş ve bu tür iddiaların somut ve belgeli delillerle kanıtlanması gerektiğini vurgulamıştır.
Sonuç açık: gerçek çalışma, güçlü belgeler ve idari kurallara sıkı uyum şarttır.
Kararın tam metni burada:
https://www.calameo.com/books/008079775c59a953c4ae6
Avv. Fabio Loscerbo
تحويل تصريح الإقامة الموسمي في إيطاليا: ليس إجراءً تلقائيًا
تحويل تصريح الإقامة الموسمي في إيطاليا: ليس إجراءً تلقائيًا
أكد حكم حديث صادر عن المحكمة الإدارية الإقليمية في توسكانا أن تحويل تصريح الإقامة الموسمي إلى تصريح عمل في إيطاليا ليس أمرًا تلقائيًا.
يشترط القانون الإيطالي إثبات ثلاثة أشهر على الأقل من العمل المنتظم، بالإضافة إلى وجود عرض عمل صالح. وفي القطاع الزراعي، يُترجم ذلك إلى حد أدنى يبلغ 39 يوم عمل خلال ثلاثة أشهر.
في القضية محل الحكم (رقم 329 لسنة 2026)، لم يبلغ العامل هذا الحد، وادعى أن سوء الأحوال الجوية منعه من إكمال الأيام المطلوبة. غير أن المحكمة رفضت الطعن، مؤكدة أن مثل هذه الادعاءات يجب أن تكون مدعومة بأدلة ووثائق واضحة.
الخلاصة: عمل فعلي، مستندات دقيقة، والتزام صارم بالمعايير الإدارية.
النص الكامل للحكم متاح هنا:
https://www.calameo.com/books/008079775c59a953c4ae6
Avv. Fabio Loscerbo
تحويل تصريح الإقامة الموسمي: القضاء يؤكد شرط 39 يوم عمل
تحويل تصريح الإقامة الموسمي: القضاء يؤكد شرط 39 يوم عمل
New on TikTok: Minor residence permit: what happens when you turn 18 Welcome to a new episode of the podcast Diritto dell’Immigrazione, I am avvocato Fabio Loscerbo. Today we talk about the residence permit for minors and what happens when the minor turns eighteen, in particular the conversion of the permit. This is a crucial moment, often mishandled in administrative practice, despite a clear legal framework. The residence permit issued for minor age is not a weak or temporary title. It is a fully valid permit, granted to protect a person who is legally considered vulnerable. Problems usually arise when the minor becomes an adult and applies for the conversion of the permit, typically into a permit for subordinate employment or for job seeking. On this issue, an important clarification comes from a recent decision of the Regional Administrative Court for Lombardy, Fourth Section, published on 28 January 2026, concerning a case registered under general register number 4060 of 2025. In that case, the police authority rejected the application for conversion, arguing that the opinion of the Directorate General for Immigration and Integration Policies of the Ministry of Labour had not been acquired. The Court reaffirmed a key principle: the duty to obtain that opinion lies with the administration, not with the applicant. Article 32 of the Italian Immigration Consolidated Act regulates the conversion of residence permits for unaccompanied minors and identifies two main situations: minors who have been placed under guardianship or entrusted to social services, and minors who have been included for at least two years in a social and civic integration project. In both cases, the administrative investigation must be carried out ex officio by the public authority. The ministerial opinion is mandatory, but not binding, and its absence cannot justify a refusal of the conversion request. The police authority must complete the procedure properly and then assess the applicant’s situation, including employment conditions. The message is clear: the conversion of a residence permit for minor age is not a discretionary favour, but the natural continuation of a protection and integration pathway. When the administration fails to conduct the required investigation, the refusal is unlawful and can be annulled by a court. This step is decisive, because from that conversion depends the possibility to work legally, to build a life project, and to remain lawfully in Italy. We will come back to this topic, because it goes to the heart of the future of immigration law. See you in the next episode.
Niente esami, niente conversione. Rinnovo del permesso di soggiorno per studio, conversione e limiti del sindacato giurisdizionale nella sentenza del TAR Emilia-Romagna n. 254/2026
Niente esami, niente conversione.
Rinnovo del permesso di soggiorno per studio, conversione e limiti del sindacato giurisdizionale nella sentenza del TAR Emilia-Romagna n. 254/2026
La sentenza del Tribunale Amministrativo Regionale per l’Emilia-Romagna, Sezione Prima, n. 254 del 13 febbraio 2026 (ricorso iscritto al numero di ruolo generale 114 del 2026), offre l’occasione per tornare su un tema classico ma spesso frainteso del diritto dell’immigrazione: il rapporto tra rinnovo del permesso di soggiorno per motivi di studio e conversione in permesso per lavoro subordinato.
La decisione è consultabile integralmente nella pubblicazione disponibile su Calaméo al seguente link:
https://www.calameo.com/books/0080797759fa26ea8a2c4
Il caso trae origine dalla posizione di uno straniero entrato regolarmente in Italia con visto per motivi di studio, il quale, alla scadenza del titolo, lamentava l’illegittimità del diniego opposto dalla Questura e sosteneva di aver richiesto la conversione del permesso in titolo per lavoro subordinato. L’amministrazione, tuttavia, aveva qualificato l’istanza come domanda di rinnovo del permesso per studio, negandola per carenza dei presupposti, e aveva adottato altresì un decreto di espulsione.
La pronuncia si articola lungo tre direttrici di particolare interesse sistematico.
In primo luogo, il TAR affronta il tema della corretta qualificazione della domanda. Dalla ricostruzione degli atti emerge l’assenza di una formale istanza di conversione. Il documento prodotto dal ricorrente era una mera ricevuta di pagamento del contributo, non una domanda espressa volta alla trasformazione del titolo. Inoltre, il rapporto di lavoro invocato risultava instaurato in epoca successiva alla richiesta di rinnovo. Il Collegio chiarisce, con argomentazione lineare, che la legittimità del provvedimento va valutata alla luce della domanda effettivamente proposta e dei presupposti esistenti al momento della sua presentazione. Non è consentito, in sede contenziosa, mutare la natura dell’istanza né valorizzare requisiti sopravvenuti.
In secondo luogo, la sentenza ribadisce un principio consolidato in materia di obblighi istruttori dell’amministrazione. Non sussiste un dovere generalizzato della Questura di verificare d’ufficio la sussistenza dei presupposti per il rilascio di un diverso titolo di soggiorno rispetto a quello richiesto. L’ordinamento configura il procedimento come attivato su istanza di parte; l’amministrazione è tenuta a pronunciarsi nei limiti dell’oggetto delineato dall’interessato. Ne discende che, in assenza di una domanda di conversione, non può imputarsi alla Questura l’omessa valutazione di tale possibilità.
In terzo luogo, la decisione affronta la questione della traduzione del provvedimento di diniego. Il ricorrente lamentava la violazione delle garanzie difensive per la mancata redazione dell’atto in lingua a lui comprensibile. Il TAR richiama l’orientamento giurisprudenziale secondo cui l’omessa traduzione non determina invalidità automatica del provvedimento qualora lo straniero abbia comunque potuto proporre ricorso nei termini e articolare compiutamente le proprie difese. Nel caso di specie, l’impugnazione tempestiva e la traduzione orale intervenuta al momento della notifica escludono ogni lesione effettiva del diritto di difesa.
Particolarmente significativo è, inoltre, il passaggio in cui il Collegio valorizza la mancanza di un percorso universitario effettivo. Il permesso per motivi di studio presuppone la frequenza e il superamento di esami secondo un iter coerente. L’assenza di prove in tal senso legittima il diniego del rinnovo, non potendo il titolo trasformarsi in uno strumento surrettizio di permanenza sganciato dalla finalità tipica.
La sentenza si colloca in un solco interpretativo rigoroso, coerente con la struttura del testo unico sull’immigrazione e con la logica della tipicità dei titoli di soggiorno. Essa riafferma che la procedura amministrativa non è un elemento meramente formale, bensì la sede in cui si cristallizzano diritti, oneri e presupposti. La conversione del permesso di soggiorno non può essere costruita ex post, né può fondarsi su situazioni lavorative sopravvenute rispetto alla domanda originaria.
In prospettiva sistemica, la decisione richiama operatori e difensori alla centralità della corretta impostazione dell’istanza e della prova dei requisiti nel momento genetico del procedimento. Nel diritto dell’immigrazione, la forma è sostanza: la chiarezza dell’oggetto della domanda e la tempestiva dimostrazione dei presupposti rappresentano condizioni imprescindibili per la tutela giurisdizionale.
Avv. Fabio Loscerbo
Sin exámenes, sin conversión: por qué el procedimiento es esencial en el derecho de inmigración italiano
Sin exámenes, sin conversión: por qué el procedimiento es esencial en el derecho de inmigración italiano
Una reciente sentencia del Tribunal Administrativo Regional de Emilia-Romaña vuelve a reafirmar un principio fundamental del derecho de inmigración en Italia: un permiso de residencia no puede transformarse de manera retroactiva, y el respeto del procedimiento no es una mera formalidad, sino el núcleo mismo de la tutela jurídica.
Mediante la sentencia número 254 de 13 de febrero de 2026 (recurso inscrito en el registro general con el número 114/2026), el tribunal examinó el caso de un ciudadano extranjero que había ingresado en Italia con un visado por estudios. Al expirar su permiso de residencia, el interesado afirmó haber solicitado la conversión a un permiso por trabajo subordinado. La Questura rechazó la solicitud y, además, emitió un decreto de expulsión.
La decisión íntegra puede consultarse aquí:
https://www.calameo.com/books/0080797759fa26ea8a2c4
La cuestión central analizada por el Tribunal fue si realmente se había presentado una solicitud formal de conversión. El demandante aportó únicamente el comprobante del pago de la tasa administrativa, pero no un documento que acreditara una petición expresa de cambio del tipo de permiso. Además, el contrato de trabajo invocado fue celebrado después de la presentación de la solicitud de renovación.
Este detalle resultó decisivo.
El Tribunal consideró que la administración actuó correctamente al calificar la petición como una simple solicitud de renovación del permiso de residencia por estudios. En el ordenamiento italiano, la legalidad del acto administrativo debe evaluarse en función de la solicitud efectivamente presentada y de los requisitos existentes en el momento de su presentación. Circunstancias posteriores — como la firma de un contrato de trabajo — no pueden legitimar retroactivamente una conversión que nunca fue formalmente solicitada.
La sentencia reafirma también otro principio consolidado: la Questura no está obligada a valorar de oficio la posibilidad de conceder un permiso distinto si el interesado no ha formulado una solicitud específica en tal sentido. El procedimiento administrativo en materia de inmigración se activa y se delimita por la iniciativa del solicitante. La administración debe pronunciarse sobre lo que se pide, no sobre lo que hipotéticamente podría haberse pedido.
El Tribunal abordó asimismo la cuestión de la traducción del acto administrativo. La resolución de denegación estaba redactada únicamente en italiano. Sin embargo, recordó que la falta de traducción escrita no implica automáticamente la invalidez del acto si el extranjero ha podido interponer recurso dentro del plazo legal y ejercer plenamente su derecho de defensa. En este caso, el recurso fue presentado oportunamente.
Finalmente, la sentencia pone de relieve la naturaleza propia del permiso de residencia por estudios. Este tipo de título exige un recorrido académico real y verificable. En el caso concreto, el solicitante no había aprobado ningún examen universitario, lo que hacía inviable la renovación del permiso.
Más allá del caso específico, la decisión confirma un principio estructural del derecho italiano de inmigración: el sistema se basa en la tipicidad de los permisos de residencia y en la coherencia entre la finalidad declarada y la situación concreta del interesado. Un permiso por estudios no puede convertirse, por simple conveniencia, en un permiso de trabajo. La conversión requiere una solicitud formal y la existencia efectiva de los requisitos legales en el momento de su presentación.
El procedimiento administrativo no es un obstáculo técnico; es el marco jurídico que define y protege los derechos.
Para los estudiantes extranjeros en Italia, el mensaje es claro: el permiso por estudios exige un compromiso académico auténtico. Y quien aspire a trabajar debe seguir rigurosamente el camino legal previsto por la ley.
Avvocato Fabio Loscerbo
Abogado en Bolonia
Derecho de Inmigración
No Exams, No Conversion: Why Procedure Matters in Italian Immigration Law
No Exams, No Conversion: Why Procedure Matters in Italian Immigration Law
A recent decision of the Regional Administrative Court of Emilia-Romagna has once again clarified a crucial principle in Italian immigration law: a residence permit cannot be transformed retroactively, and procedural accuracy is not a mere formality — it is the substance of legal protection.
In judgment no. 254 of 13 February 2026 (general register no. 114/2026), the Court addressed the case of a foreign national who had entered Italy with a student visa. Upon expiration of his residence permit, he claimed that he had applied for conversion into a work residence permit. The Police Headquarters rejected the request and also issued an expulsion decree.
The full decision is available here:
https://www.calameo.com/books/0080797759fa26ea8a2c4
The core issue examined by the Court was whether a formal application for conversion had actually been submitted. The applicant produced only proof of payment of the administrative fee, not a documented request expressly asking for the conversion of the permit. Furthermore, the employment contract relied upon began after the renewal request had been filed.
This detail proved decisive.
The Court clarified that the administration had correctly treated the case as a request to renew the student residence permit. Under Italian law, the legality of an administrative decision must be assessed on the basis of the request effectively submitted and the requirements existing at the time of that request. Subsequent developments — such as a later employment contract — cannot retroactively validate a conversion that was never formally requested.
Equally important is the Court’s reaffirmation of another well-established principle: the Police Headquarters is not obliged to evaluate, on its own initiative, whether the applicant might qualify for a different type of residence permit if no specific request has been made. Immigration procedures are driven by the individual’s application. Authorities must decide on what is requested — not on what might hypothetically have been requested.
The judgment also addressed the argument concerning the lack of written translation of the refusal into a language understood by the applicant. The Court reiterated that the absence of written translation does not automatically invalidate an administrative act if the foreign national has been able to challenge the decision within the legal deadline and fully exercise the right of defense. In this case, the appeal was filed in time.
Perhaps the most substantive aspect of the decision concerns the nature of the student residence permit itself. A permit granted for study purposes presupposes a genuine academic path. In the case at hand, no university exams had been passed. Without demonstrable academic progress, the renewal of the student permit could not be justified.
This ruling sends a clear message: immigration law is built upon typified residence titles, each linked to specific purposes and concrete requirements. A student permit cannot become, by inertia or convenience, a work permit. Conversion requires a formal request and the existence of legal conditions at the time of application.
Administrative procedure, therefore, is not a technical obstacle. It is the legal framework within which rights are formed and protected.
For foreign students in Italy, the lesson is straightforward: study permits require real academic engagement. And if the objective is employment, the legal pathway must be formally and correctly followed.
Avvocato Fabio Loscerbo
Lawyer in Bologna
Immigration Law